وقتی یک فایل اکسل پر از ده‌ها یا صدها کلمه کلیدی خام روبروی شماست، اولین چالشی که با آن روبرو می‌شوید، نحوه دسته‌بندی و مرتب کردن آن‌هاست. کلمات به‌صورت پراکنده و نامنظم در لیست قرار دارند و شما به‌عنوان یک کارشناس سئو می‌دانید که نمی‌توان برای هر کلمه یک صفحه مجزا ساخت، و از طرفی هم نمی‌توان همه آن‌ها را در یک صفحه گنجاند. اینجا دقیقاً همان نقطه‌ای است که مفهوم گروه‌بندی یا کلاسترینگ (Clustering) کلمات کلیدی اهمیت پیدا می‌کند.

برای عبور از این چالش، مسیرهای مختلفی وجود دارد. ما در این مسیر آموزشی روی مباحث زیر متمرکز می‌شویم تا فرایند دسته‌بندی کلمات را بهینه‌تر و سریع‌تر پیش ببریم:

  • شناخت روش‌های مختلف کلاسترینگ برای مدیریت داده‌های انبوه
  • آشنایی با ویژگی‌های کاربردی ابزار SEOScout در فرایند تحقیق کلمات
  • درک دقیق فرایند عملکرد ابزار و نحوه رفتار آن با کوئری‌ها
  • بررسی ضرورت اصلاحات دستی و نقش تحلیل انسانی در تایید نهایی خوشه‌ها

از روش‌های دستی تا کمک گرفتن از ابزارها

در قدم‌های اول، شاید بخواهید تمام فرایند کلاسترینگ را به‌صورت دستی انجام دهید. این کار اگرچه دقت بالایی دارد، اما برای لیست‌های طولانی به شدت زمان‌بر و خسته‌کننده است. یکی از راهکارهای هوشمندانه‌ای که پیش از این برای سبک‌تر کردن کار بررسی کردیم، استفاده از Pivot Table در اکسل بود. به این شکل که بر اساس آدرس صفحات (URL)، یک پیوت می‌سازیم و تمام کوئری‌های مرتبط با یک موضوع خاص را استخراج می‌کنیم. مثلاً تمام کلماتی که حول موضوع «گیاه بونسای» سرچ شده‌اند را به راحتی از طریق این روش بیرون می‌کشیم و یک خوشه محتوایی تشکیل می‌دهیم. این کار تا حد زیادی سرعت ما را بالا می‌برد.

اما همیشه نیاز نیست تمام بار این مرتب‌سازی را به تنهایی به دوش بکشیم. روش دیگری هم وجود دارد و آن، سپردن بخشی از این فرایند به ابزارهای آنلاین است. ابزارهای مختلفی در دنیای سئو طراحی شده‌اند که می‌توانند الگوهای مشترک بین کلمات را تشخیص دهند و آن‌ها را در گروه‌های اولیه قرار دهند.

ابزار SEOScout؛ یک دستیار سریع و رایگان

یکی از ابزارهای سبک، رایگان و بسیار کاربردی برای این کار، SEOScout است. کار با این ابزار پیچیدگی خاصی ندارد. کافی است مجموعه‌ای از کوئری‌های خود (مثلاً تا ۲۵۰ کلمه) را کپی کرده و وارد محیط ابزار کنید.

یکی از ویژگی‌های بسیار خوب این ابزار، امکان تعیین «کلمه کلیدی اصلی» (Primary Keyword) است. وقتی شما کلمه اصلی خود را مشخص می‌کنید، ابزار متوجه می‌شود که دیگر نیازی نیست این کلمه را در عنوان تمام کلاسترها تکرار کند. این ویژگی به ظاهر ساده، خروجی نهایی شما را بسیار تمیزتر و خواناتر می‌کند و از ایجاد عناوین تکراری و طولانی برای خوشه‌ها جلوگیری می‌کند. نکته جالب اینجاست که زبان کلمات برای این ابزار محدودیتی ایجاد نمی‌کند و به خوبی می‌تواند کلمات فارسی را هم پردازش کند.

فرایند عملکرد ابزار در دسته‌بندی کلمات

وقتی کلمات را وارد می‌کنید، ابزار شروع به اسکن کردن عبارت‌ها می‌کند. موتور پردازشی آن به دنبال کلمات مشترک و مفاهیم نزدیک به هم می‌گردد و بر اساس آن‌ها، کوئری‌ها را گروه‌بندی می‌کند.

بیایید با یک مثال واقعی در حوزه فروش گل و گیاه این فرایند را بررسی کنیم. فرض کنید لیستی از کلمات مرتبط با انواع گیاهان آپارتمانی را به ابزار داده‌اید. SEOScout کلمات را بررسی می‌کند و مثلاً تمام عبارت‌های مرتبط با «فیکوس لیراتا» را در یک گروه قرار می‌دهد. کلمات مربوط به «فیکوس بنجامین» را به یک گروه دیگر می‌برد و جستجوهایی که شامل کلمه «بلک» (مثل فیکوس بلک) هستند را در دسته‌ای مجزا تفکیک می‌کند. حتی کلماتی که پیرامون «قیمت لیراتا» هستند را هم ممکن است به عنوان یک خوشه مستقل شناسایی کند.

در نهایت، ابزار یک فایل CSV تمیز و دسته‌بندی شده به شما تحویل می‌دهد که در آن کلمات به صورت لیست‌وار و خوشه‌بندی شده قرار گرفته‌اند. این خروجی، یک نقطه شروع عالی برای شماست و مسیر را به شدت هموار می‌کند.

چرا هیچ ابزاری جایگزین تحلیل شما نمی‌شود؟

با وجود تمام این سرعت و دقتی که ابزارها ارائه می‌دهند، یک اصل مهم در سئو وجود دارد: هوش مصنوعی و ابزارها، منطق و استراتژی کسب‌وکار شما را نمی‌فهمند. به همین دلیل، ضرورت انجام اصلاحات دستی بعد از خروجی گرفتن از ابزار، غیرقابل انکار است.

لزوماً هر کلاستری که ابزار می‌سازد، از نظر استراتژی سئو درست و قابل اجرا نیست. به همان مثال گیاهان آپارتمانی برگردیم. گفتیم که ابزار ممکن است کلاستری به نام «قیمت» بسازد و تمام کلماتی که کلمه قیمت دارند (مثل قیمت لیراتا، قیمت بنجامین، قیمت بونسای) را در آن قرار دهد. از نگاه رباتیِ ابزار، این دسته‌بندی کاملاً منطقی است چون کلمه مشترک همه آن‌ها «قیمت» است.

اما شما به عنوان یک کارشناس سئو می‌دانید که این کلاستر در دنیای واقعی کاربردی ندارد. ما قرار نیست یک صفحه واحد در سایت داشته باشیم که در آن قیمت تمام گیاهان را تارگت کنیم! عبارت «قیمت لیراتا» باید در همان صفحه محصول یا دسته‌بندی لیراتا تارگت شود و «قیمت بونسای» در صفحه مخصوص به خودش.

اینجا دقیقاً همان جایی است که باید آستین‌ها را بالا بزنید و فایل خروجی را ویرایش کنید. شما باید کلاستر نامعتبر «قیمت» را بشکنید، کلمات آن را جابجا کنید، برخی از گروه‌های کوچک را با هم ادغام (Merge) کنید و در نهایت ساختار را بر اساس معماری سایت خودتان بچینید.

در واقع، ابزار کار شما را راه می‌اندازد و حجم زیادی از داده‌های درهم‌ریخته را به یک ساختار اولیه تبدیل می‌کند، اما این دانش، تجربه و تصمیم‌گیری شماست که به این داده‌های خام، روح و استراتژی می‌بخشد. یادگیری نحوه تعامل درست با این ابزارها و درک زمان مناسب برای دخالت انسانی، مهارتی است که به مرور باعث می‌شود پروژه‌های سئو را با کیفیت و سرعت بسیار بالاتری مدیریت کنید.