ساختار درختی

روزی که وب‌سایت‌ها تازه از حالت فلت و صف‌های طولانی و ساده‌ی خبری فاصله می‌گرفتند، داستان فروشگاه‌های اینترنتی شکل دیگری پیدا کرد. وقتی قفسه‌های دیجیتال شلوغ شد و تعداد محصولات بالا رفت، ساختار درختی یا همان درختواره وارد میدان شد. ایده‌اش مرتب و منطقی به نظر می‌رسید؛ مثل آدرس‌دهی جغرافیایی از کشور به استان و بعد شهر و محله. در این مدل، آدرس هر صفحه به شاخه‌های بالایی خود گره می‌خورد و مسیر دسترسی کاملاً مشخص بود.

این شیوه در نگاه اول تمیز است، اما وقتی پای تنوع بالای محصول به میان می‌آید، تصویر کاملا عوض می‌شود. تصور کنید یک فروشگاه بزرگ لوازم دیجیتال دارید. کاربر اول برند را انتخاب می‌کند، بعد اندازه صفحه نمایش، سپس کاربری اداری یا گیمینگ، میزان رم و در نهایت به صفحه‌ی یک مدل خاص می‌رسد. حالا اگر تعداد این متغیرها زیاد شود، با هزاران شاخه در هم تنیده روبه‌رو می‌شوید که ساختن، مدیریت و نگهداری‌شان کار ساده‌ای نیست.

این ساختار درختی در عمل چالش‌های جدی‌تری هم خلق می‌کند:

• وابستگی شدید آدرس‌ها: اگر تصمیم بگیرید نامک یا اسلاگ دسته‌ی مادر را تغییر دهید، مسیر ده‌ها یا صدها زیرمجموعه به‌هم می‌‌ریزد و ناچار به مدیریت حجم عظیمی از ریدایرکت‌ها می‌شوید.
• بن‌بست در دسته‌بندی محصولات: یک کالای خاص نمی‌تواند به‌طور همزمان در چند شاخه مستقل جای بگیرد، چون ساختار درختی آدرس‌ها را منحصر‌به‌فرد و وابسته به بالا دست تعریف کرده است.
• خطای هم‌پوشانی و رقابت داخلی: تلاش برای دسته‌بندی سلیقه‌ای یا برچسب‌گذاری سنتی معمولاً به ساخت صفحات مشابهی منجر می‌شود که ناخواسته با یکدیگر بر سر کلمات کلیدی می‌جنگند و همدیگر را خنثی می‌کنند.

سال‌ها پیش، وقتی رفتار کاربران تغییر کرد و افراد به جای نام برندها، ویژگی‌ها و اندازه‌ها را جستجو کردند، متخصصان به فکر افتادن راه چاره‌ای برای خروج از بن‌بست درخت‌های سفت‌وسخت افتادند. اینجاست که ابزارها و لایه‌های جدیدی مثل تگ‌ها وارد بازی شدند تا نیازهای تازه را پوشش دهند، اما استفاده‌ی نادرست از آن‌ها بدون در نظر گرفتن ساختار کلی سایت، خطاهای بزرگی مثل کنیبالیزیشن صفحات را رقم زد.

مسئله این نیست که کدام ساختار ذاتا خوب یا بد است؛ چالش اصلی اینجاست که بدانیم معماری سایت باید کفش پاهای پروژه ما باشد، نه یک قالب تنگ و از پیش‌تعیین‌شده که تنوع کالا و رفتار مخاطب را نادیده بگیرد. شناخت ریشه‌ای این ساختارها کمک می‌کند تا پیش از قفل شدن مسیر سئو، مناسب‌ترین مسیر آدرس‌دهی را انتخاب کنید.