وقتی یک سایت رقیب در نتایج جستجو خوش می‌درخشد، اولین سوالی که در ذهن یک کارشناس سئو شکل می‌گیرد این است که دقیقاً روی چه کلماتی و با چه صفحاتی ورودی می‌گیرد. پیدا کردن این الگو، مثل در اختیار داشتن نقشه راه موفقیت آن‌هاست. برای این کار ابزارهای مختلفی وجود دارد؛ ابزاری مثل Ahrefs قطعا یکی از بهترین گزینه‌هاست، اما همه می‌دانیم که چالش‌های دسترسی و هزینه‌های بالای آن همیشه کار را راحت نمی‌کند. اینجاست که باید به سراغ جایگزین‌های قدرتمند و در دسترس‌تری مثل Moz برویم.

در ابزار ماز، بخشی به نام Keyword Research وجود دارد که قلب تپنده تحلیل کلمات کلیدی است. در این بخش، زیرمجموعه‌ای به نام Ranking Keywords قرار گرفته که دقیقا همان چیزی است که برای رمزگشایی از سایت رقبا به آن نیاز داریم.

سطح بررسی را خودتان تعیین کنید یکی از ویژگی‌های خوب این بخش، انعطاف‌پذیری در انتخاب دامنه بررسی است. شما مجبور نیستید همیشه کل سایت رقیب را آنالیز کنید. می‌توانید انتخاب کنید که ابزار، کل دامنه اصلی (Root Domain) را شخم بزند، یا فقط روی یک ساب‌دامین خاص تمرکز کند. حتی می‌توانید مسیر را محدودتر کنید و فقط یک ساب‌فولدر (مثلاً بخش بلاگ سایت) یا یک صفحه دقیق (Exact Page) را هدف قرار دهید. با تنظیم زبان و موقعیت مکانی (Location)، فرآیند آنالیز آغاز می‌شود و ماز شروع به استخراج دیتای ارزشمند از دل سایت رقیب می‌کند.

مثلث طلایی اطلاعات در سئو هدف نهایی ما از این جستجوها، رسیدن به یک لیست ساده از کلمات نیست. چیزی که این داده‌ها را معنادار می‌کند، کشف ارتباط بین سه عنصر کلیدی است:

  • کلمه کلیدی (Keyword)
  • میزان جستجو (Search Volume)
  • آدرس صفحه‌ای که با آن کلمه رتبه گرفته است (URL)

وقتی این پارامترها را کنار هم قرار می‌دهیم، متوجه می‌شویم کدام صفحات رقیب، بیشترین بار ترافیکی سایت را به دوش می‌کشند.

چگونه در دریای داده‌ها غرق نشویم؟

گاهی اوقات سایت رقیب به قدری بزرگ و پرمحتواست که نتیجه آنالیز، اعداد عجیبی را نشان می‌دهد. مواجه شدن با لیستی شامل ۱۱۰ هزار یا حتی ۱۸۹ هزار کلمه کلیدی اصلاً دور از ذهن نیست. اما آیا همه این کلمات برای ما مفیدند؟ قطعا نه. اگر بخواهید این حجم عظیم از داده را مستقیما وارد ابزارهایی مثل لوکر استودیو کنید، سیستم به احتمال زیاد قفل می‌کند و خروجی مناسبی به شما نمی‌دهد. از طرفی، خود ابزار ماز هم برای خروجی گرفتن محدودیت‌هایی دارد (مثلاً تا ۳۰ هزار ردیف).

راه‌حل این چالش، استفاده از روش‌های محدودسازی و فیلتر کردن دیتا قبل از گرفتن خروجی است. ما باید دیتای خام را به دیتای کاربردی تبدیل کنیم. برای این کار می‌توانیم شروط زیر را تعیین کنیم:

  • محدودیت رتبه: به ابزار می‌گوییم فقط کلماتی را نشان بده که رقیب در آن‌ها رتبه‌های ۱ تا ۲۰ (صفحه اول و دوم گوگل) را دارد. کلمه‌ای که در رتبه ۸۰ قرار دارد، فعلاً برای ما ارزش تحلیل بالایی ندارد.
  • محدودیت میزان جستجو: فیلتر دیگری اعمال می‌کنیم تا فقط کلماتی که حداقل میزان سرچ مشخصی (مثلاً بالای ۵۰ بار در ماه) دارند نمایش داده شوند.

با همین دو فیلتر ساده، لیستی که مثلاً ۱۸۹ هزار کلمه بود، به یک لیست تمیز، هدفمند و ارزشمند ۲۵ هزار تایی یا حتی کمتر تبدیل می‌شود که هم قابل خروجی گرفتن است و هم برای تحلیل، منطقی‌تر به نظر می‌رسد.

استخراج و غنی‌سازی داده‌ها

وقتی روی دکمه Export کلیک می‌کنیم، فایل نهایی در اختیار ما قرار می‌گیرد. در این فایل اکسل، ستون‌های مختلفی وجود دارد. ستون‌هایی مثل سختی کلمه (Keyword Difficulty) شاید در این مرحله از کار به درد ما نخورد و بتوانیم آن‌ها را حذف کنیم. تمرکز اصلی ما روی همان کلمه، آدرس صفحه، رتبه و سرچ والیوم است.

نکته‌ای که باید در نظر داشته باشید این است که میزان جستجویی (Search Volume) که ماز ارائه می‌دهد، یک عدد تخمینی بر اساس الگوریتم‌های خودش است و یک بازه (کمترین، بیشترین و میانگین) را نشان می‌دهد. یک کارشناس سئو هوشمند می‌داند که می‌تواند این فایل را کمی ویرایش کند، این اعداد تخمینی را با دیتای دقیق‌ترِ کیورد پلنر (Keyword Planner) جایگزین کند تا پایه تصمیم‌گیری‌هایش بسیار محکم‌تر شود.

یک قدم فراتر: پردازش داده‌ها در اکسل

حالا که فایل دیتا را در اکسل داریم، می‌توانیم آن را دقیقاً مطابق نیازمان مرتب کنیم. ستون‌ها را جابه‌جا می‌کنیم تا به ترتیبِ کلمه، رتبه، صفحه و میزان سرچ برسیم. اما کار به همین جا ختم نمی‌شود. گاهی نیاز داریم بدانیم هر عبارت جستجو شده، از چند کلمه تشکیل شده است (برای جدا کردن کلمات طولانی یا Long-tail از کلمات کوتاه). به جای شمارش دستی، می‌توانیم با نوشتن یک فرمول ساده در اکسل، تعداد کلماتِ هر عبارت کلیدی را در یک ستون جدید به صورت خودکار محاسبه کنیم. (البته گاهی کپی کردن فرمول‌ها ممکن است به خاطر علامت‌های نقل‌قول یا کوتیشن ارور بدهد که با یک اصلاح کوچک در فرمول‌نویسی برطرف می‌شود).

در نهایت، با طی کردن این مسیر منظم، شما از یک دیتای خام و شلوغ در ابزار ماز، به یک فایل اکسلِ تمیز، غنی‌شده و کاملاً کاربردی می‌رسید. فایلی که دقیقاً به شما نشان می‌دهد رقیبتان روی چه عباراتی، با چه صفحاتی و با چه پتانسیل ترافیکی در حال جذب مخاطب است و حالا شما می‌توانید استراتژی محتوایی خود را بر اساس این نقشه راه، بسیار دقیق‌تر و هدفمندتر طراحی کنید.