وقتی به عنوان یک کارشناس سئو، کار تحقیق کلمات کلیدی (Keyword Research) را برای یک وب‌سایت شروع می‌کنید، احتمالاً اولین قدمی که به ذهنتان می‌رسد این است که تک‌تک رقبای اصلی را بررسی کنید، کلماتشان را بیرون بکشید و ببینید آن‌ها کجا ایستاده‌اند. این روش دستی و سنتی، اگرچه اطلاعاتی به شما می‌دهد، اما یک ایراد بزرگ دارد: شما عمق بازار و فضای خالی میان رقبا را به صورت یکپارچه نمی‌بینید. در دنیای واقعی سئو، برای اینکه بتوانید یک استراتژی محتوایی بی‌نقص و جامع بنویسید، نیاز دارید که از بالاترین سطح توسعه یا همان Keyword Expansion استفاده کنید.

ابزار Keyword Gap در سمراش (Semrush) دقیقاً برای همین کار ساخته شده است. این ابزار به شما اجازه می‌دهد به جای بررسی تک‌تک و جداگانه سایت‌ها، ۵ رقیب اصلی حوزه خود را در کنار هم قرار دهید، تمام کلمات کلیدی آن‌ها را در یک قاب بزرگ بگیرید و مرزها و نقاط مشترک یا کور آن‌ها را کشف کنید.

درک تنوع بازار و کشف مرزهای رقابت

وقتی دامنه‌های بزرگ یک حوزه (مثلاً صرافی‌های دیجیتال یا شرکت‌های هاستینگ) را وارد ابزار کیورد گپ می‌کنید، اولین چیزی که توجه شما را جلب می‌کند، بخش بصری و نمودارهای دایره‌ای تداخل کلمات است. این تصویر به شما دید بسیار عمیقی درباره «تنوع کلمات» (Diversity) و استراتژی رقبا می‌دهد.

در بعضی حوزه‌ها، رقبا چسبندگی بسیار بالایی به هم دارند؛ یعنی بیشتر کلماتی که یک سایت روی آن‌ها رتبه دارد را دیگران هم پوشش داده‌اند. اما در بعضی حوزه‌های دیگر، می‌بینید که مرز مشترک سایت‌ها بسیار کم است. به عنوان مثال، در حوزه هاستینگ ممکن است یک سایت تمرکز اصلی خود را روی کلمات مربوط به «سرور» گذاشته باشد و سایت دیگر روی کلمات «هاست خریدن».

بخش زیادی از این تفاوت‌ها و فاصله‌ها، در کلمات وبلاگی و اطلاعاتی (Information) اتفاق می‌افتد. رقبا معمولاً در کلمات تجاری و اصلیِ فرود محصول با هم می‌جنگند، اما در لایه محتوای آموزشی و وبلاگ است که مسیرهایشان کاملاً از هم جدا می‌شود. با نگاه کردن به این فضای اشتراک و تمایز، شما می‌فهمید که کدام بخش از بازار هنوز بکر است و کجاها جنگ اصلی در جریان است.

فرآیند هدفمندسازی و فیلتر کردن اطلاعات

وقتی دیتای چند رقیب بزرگ را تجمیع می‌کنید، ابزار به شما یک لیست عظیم – مثلاً ۱۰,۰۰۰ کلمه کلیدی – تحویل می‌دهد. قطعاً همه این کلمات در وهله اول به درد استراتژی شما نمی‌خورند و نیاز به پاک‌سازی دارند. برای اینکه در این حجم از داده غرق نشوید، باید کار را برای خودتان هدفمند کنید.

چند راهکار کلیدی برای فیلتر کردن این دیتای انبوه وجود دارد:

  • فیلتر رتبه‌های برتر (Top 10): می‌توانید تنظیمات را به گونه‌ای قرار دهید که فقط کلماتی را نشان دهد که رقبا یا دامنه هدف شما در صفحه اول گوگل (رتبه‌های ۱ تا ۱۰) دارند. این کار لیست شما را محدودتر و به شدت ارزشمندتر می‌کند.
  • فیلتر بر اساس کلمه خاص: اگر در یک بازه زمانی خاص فقط می‌خواهید روی یک موضوع مانور بدهید، می‌توانید فیلتر کلمه‌ای بگذارید. مثلاً در حوزه کریپتو، کلماتی که حتماً شامل لفظ «تتر» هستند را جدا کنید تا تمام عبارات مرتبط با آن در ۵ سایت رقیب استخراج شود.

ترکیب جادویی سمراش و گوگل کیورد پلنر

یکی از چالش‌های همیشگی متخصصان سئو این است که به اعداد حجم جستجوی (Search Volume) ابزارهای بین‌المللی مثل سمراش برای زبان فارسی اعتماد کامل ندارند. از طرفی، ابزار گوگل کیورد پلنر (Google Keyword Planner) دیتای دقیق‌تری از سرچ‌والیوم کشورها می‌دهد اما ویژگی‌های ساختاری سمراش مثل تشخیص قصد کاربر (Intent) را ندارد.

راهکار حرفه‌ای و عملیاتی برای حل این تفاوت، ترکیب (Merge) دیتای این دو ابزار است:

۱. خروجی گرفتن از سمراش: ابتدا لیست کلمات فیلترشده و تمیز خود را از بخش کیورد گپ سمراش به صورت فایل اکسل یا CSV دانلود کنید. این لیست شامل کلمات و فیلتر قصد کاربر (تجاری، اطلاعاتی و…) است. ۲. گرفتن دیتای واقعی از کیورد پلنر: کلمات را کپی کرده و وارد ابزار Keyword Planner گوگل کنید تا آمار جستجوی واقعی، دیتای ۱۲ ماه اخیر و روند ماه به ماه آن‌ها را به دست آورید. سپس از این بخش هم یک خروجی اکسل بگیرید. ۳. تطبیق داده‌ها در گوگل شیت: هر دو دیتا را وارد یک گوگل شیت (Google Sheets) مشترک کنید. حالا کافی است با استفاده از یک فرمول ساده VLOOKUP، میزان سرچ واقعی کیورد پلنر را بر اساس کلمه کلیدی، جلوی دیتای سمراش بنشینید.

با این کار، شما یک جدول نهایی و بی‌نقص دارید که دو ویژگی حیاتی دارد:

  • قصد کاربر (Intent): که مستقیماً از دیتای دقیق سمراش آمده است.
  • حجم جستجوی دقیق (Search Volume): که از دیتای رسمی گوگل استخراج شده است.

یک نکته اجرایی: در این فرآیند، برای شاخص‌هایی مثل سختی کلمه (Keyword Difficulty) یا CPC در ابزارهای خارجی وقت زیادی نگذارید. هدف اصلی شما در این مرحله، توسعه حداکثری کلمات (Keyword Expansion)، سنجش پتانسیل سرچ آن‌ها و درک نیاز مخاطب است.

گام بعدی چیست؟

با طی کردن این مسیر، بخش بسیار بزرگی از راه تحقیق کلمات کلیدی خود را رفته‌اید. شما اکنون گنجینه‌ای از کلمات کلیدی دارید که می‌دانید رقبا چطور روی آن‌ها رتبه گرفته‌اند، کاربران چقدر آن‌ها را جستجو می‌کنند و هدف پشت هر جستجو چیست.

تنها کاری که برای نهایی کردن استراتژی محتوایی خود باید انجام دهید، دسته‌بندی موضوعی کلمات یا همان خوشه‌بندی (Clustering) و تبدیل آن‌ها به تاپیک‌های مشخص برای تولید محتوا است تا نقشه راهنمای حرکت سایت شما آماده شود.